تنهایی یک دونده استقامت

ورطه

allpower — Fri, 30 May 2008 12:25:18 GMT

در این ورطه تاریخی که هرچه نشانی از شارلاتانیسم و هوچی‌گری نداشته باشد بی لحظه‌ای تردید مهر بلاهت می‌خورد، در روزگاری که گوریل‌های غارنشین با گرفتن ژست فرهیختگی در پی امالۀ وقاحت خود به چارچوب عقیم هنر و ادبیات‌اند، خواندن چیزی که واقعاً ارزش خواندن داشته باشد رخدادی است تروماتیک.

بخصوص در این فضای عفن‌ای که هرکسی با تمام توان می‌کوشد خود را میان «اهل قلم» بتپاند و کثرت عناوینی چون "آیت الله دکتر فلانی" و "مهندس استاد بهمانی" به حدی رسیده که در صنف بساز و بفروش‌ها و بنگاهی‌ها و فواحش و عمله اکره‌ها هم دست بالا را دارند.

دیگر نیازی به شگفتی نیست وقتی اعلام می‌شود که سرانۀ مطالعۀ سالانۀ هر هموطن غیور و دلاور از یک وعده "دفع" حاجت شفاهی او بیشتر نیست، که حتی قبایل نیمه وحشی ساکن در آنگولا یا چاد آمار بهتری دارند - بی‌آنکه ادعایی داشته باشند – و تازه آن دسته از هموطنان شریف هم که بیش از معدل زمانی آن یک وعده کذایی به "کار فرهنگی" مشغول‌اند هم بیشتر دوست دارند چیزی بخوانند که تصورات مقدسشان در باب مسائل "مهم" را نه تنها زیر سئوال نبرد بلکه تأیید کند. تازه در اینصورت است که غرق در شعف زمانی را که به جای آفتابه کتاب به دست گرفته‌اند واجد ارزش "روحانی و معنوی" می‌شمارند و می‌گویند: " با این کتاب (یا فیلم یا هر آشغال دیگر) زندگی «کردیم»."

اینجاست که نفی هر آنچه "دم دستی" است، هر آنچه "مُد" است، هر آنچه با مختصات ذهن انسان نوئاندرتال ِ - فعلاً ساکن در ایران- قابل فهم است، حقیقتی ویژه می‌یابد.

رضا رضایی

allpower — Wed, 28 Nov 2007 22:47:18 GMT

چهرۀ مترجم

دیروز در شهر کتاب نشستی با عنوان «دنیای جین آستین» و با حضور رضا رضایی مترجم آثار او برگزار شد. پس از مدتها تحریم این گونه نشست‌ها (که از لحاظ مبادی نظری و نتایج عملی بی شباهت به تحریم انتخابات نزد قشر فرهیخته‌ای از مردم ایران نبود) رفتم و حضور داشتم.

***

بیش از همه می‌خواستم احترامی گذاشته باشم به رضا رضایی، که اگرچه نمی‌شناسم‌اش اما با آثارش آشنا هستم و بیشتر آنها را خوانده‌ام و لذت برده‌ام. تک عکسی و مصاحبه‌ای از او را پیش از این دیده بودم اما می‌خواستم بیشتر بدانم (به هر حال کنجکاوی درباره مترجمان در من بیشتر از کنجکاوی درباره دخترها به عمل می‌انجامد). به حق مأیوس هم نشدم.

به گمان من، او در کنار کاوه میرعباسی، فرزانه طاهری، حسن مرتضوی و چند تن دیگر از بهترین‌های نسل دوم مترجمان معاصرند که «استاندارد» ترجمه می‌کنند. شاید از نثر و لحن دریابندری و حبیبی، یا فخامت و دقت نجفی و یونسی در کار آنها کمتر اثری بیابیم اما نباید فراموش کرد که این مقتضای زمانه است. رضایی دیروز (و بار دیگر) تأکید کرد که به هنگام ترجمه به مخاطبی مشخص فکر می‌کرده و این دغدغه را داشته که «او» زبان ترجمه را بفهمد و کتاب را «بخواند». اظهاراتی که اعتراض یک مترجم شناخته شده و محافظه‌کار قدیمی را در پی داشت.

***

بی شک کار رضا رضایی بی‌همتاست. سابقه نداشته مترجمی به تنهایی به نویسنده‌ای در حدود عظمت و اعتبار آستین بیاویزد و تمام آثار او را ترجمه کند (رضایی گفت که ترجمه آخرین رمان اواخر امسال به پایان می‌رسد.) این حد از حوصله برای من اعجاب‌آور است، بویژه آنکه دو رمان آخر آستین گمنام‌تر از آن هستند که به ترجمه بیرزند و در دنیای انگلیسی زبان هم از چندان شهرتی برخوردار نیستند. این «به پایان آوردن ِ» رضایی احترامی مضاعف می‌طلبد.

***

جین آستین یکی از نوابغ داستان‌نویسی و جزء چند غول کلاسیکی است که هنوز در شمارگان بالا خوانده می‌شود و درباره‌اش بحث می‌شود و فیلم و سریال و نمایش از آثارش تهیه می‌کنند. به بیان دیگر او هم نزد خواننده عامی محبوب است و هم نزد محقق و روشنفکر. اما از این اعتبار در کشور ما (طبیعتاً) خبری نیست. آستین برای خواننده عامی ایرانی زیادی سنگین است و برای روشنفکر و خواننده جدی ما زیادی سبک. اما واقعاً چرا؟ ایراد از آستین است یا طاعون فرهنگی غریبی که به جان ما افتاده؟

همه می‌دانیم که «کتاب خواندن» از عادت‌های طبقه متوسط ایرانی نیست. (طبقه‌ای که بزرگترین مخاطب ادبیات در جهان است.) به عبارتی ژست «کتاب خواندن» برسازنده هویت کارمند و معلم و دانشجو و خرده بازاری نیست. بی آنکه سال تا سال کتابی ورق بزند اموراتش می‌گذرد و هیچگونه خلأ یا احساس نیازی پیدا نمی‌شود.

خواننده جدی و روشنفکر ما هم پیش از آنکه نطفه ببندد، آخر و عاقبتش معلوم است و حتی خط سیرش مشخص. او (بی حرف پیش) سراغ بوف کور می‌رود. کامو، کافکا و سارتر در پله بعد منتظرند. گریزی به مارکز و کوندرا هم البته جزء ابزار کار است. بعد گشتی در حال و هوای «خویشتن خویش» و «عرفون ایروونی» و دیگر از همه چیز بی‌نیاز. در این مقطع گوهینامه استادی به ثبت رسیده و مراتب طی شده و دیگر خواندن را باید کنار گذاشت، چرا که استغناء بحمدالله حاصل آمده است. پس از این باید نوشت. ژست «نوشتن» اینگونه برسازنده هویت خواننده فرهیخته ما می‌شود.

نتیجه هر دو رویکرد تا حدودی مشخص است. ما امروز بیش از آنکه خواننده آثار ادبی داشته باشیم، داستان‌نویس جوان، شاعر باآینده، رمان‌نویس پست‌مدرن، غزلسرای سورئال، نمایشنامه‌نویس آبزورد و... داریم. این نسل (که من اصلاً به حضور آنها بدبین نیستم) سالانه تعداد زیادی رمان و داستان و شعر و نمایشنامه تولید می‌کنند، که اگر ننویسند و چاپ نکنند هم به جایی بر نمی‌خورد.

رضا سیدحسینی جایی گفته که آخرین چاپ «سرخ و سیاه» استندال (با ترجمه خوب مرحوم عبدالله توکل) در تیراژ دو هزار نسخه چهار سال است که روی دست ناشر باد کرده و نسخه‌هایش فروش نرفته. گلایه به‌جایی است، آن هم وقتی ببینیم که در همین مدت دو هزار داستان‌نویس جدید و جوان و نوجوان سبز شده‌اند که یا اسم استندال را نشنیده‌اند، یا معتقدند که اگر سرخ و سیاه را نخوانند چیزی از دست نداده‌اند.

اما جین آستین. تنها می‌توان امیدوار بود که خواننده عامی آستینی بالا بزند.

***

دیروز دکتر خزاعی فر هم حرف‌هایی درباره ترجمه زد. از جمله در این باره که ترجمه آفرینشی به زبان تازه است و باید دید کلمات در زبان انگلیسی چه تأثیری بر خواننده انگلیسی بر جای می‌گذارد، آنگاه از کلماتی در زبان فارسی استفاده کرد که موجد تأثیری مشابه شود. خزاعی فر معتقد بود که ترجمه رضایی اگر نگوییم بی‌غلط، بسیار کم‌غلط است و بخصوص از عهده انتقال طنز و لحن و دیالوگ‌ها به نیکی برآمده است.

***

رضا رضایی حالا نه تنها در ترجمه ادبی صاحب مکانی درخور و کارنامه‌ای درخشان است، بلکه در حیطه نظریه هم مترجمی است با کارنامه شایسته. اواخر تابستان امسال بود که کتاب مشهور لوکاچ «جان و صورت» را با ترجمه او بدست گرفتم و با ناباوری خواندم. گمان نمی‌کردم لوکاچ چنین بنویسد! پیش از این بخشی از آنرا با ترجمه مراد فرهادپور خوانده بودم و به ترجمه انگلیسی آنا بوستاک هم نگاهی انداخته بودم، اما «متن رضایی» چیز دیگری بود. در همان زمان بود که کتابی را که می‌خواستم ترجمه کنم کنار گذاشتم. سخت مأیوس شده بودم. باید سطح‌ام را بالاتر می‌بردم و به استانداردی در نثر نظریه می‌رسیدم که رضا رضایی تعیین کرده بود.

***

رضایی شطرنج باز قهاری بوده و هست. زمانی کتابهای آسیموف را ترجمه کرده بود. ترجمه‌هایی که هنوز هم قابل دفاع به نظر می‌رسند. یک دهه قبل عضو شورای سردبیری حیات نو بود و امروز مترجمی است بزرگ. این بزرگی را در منش و لحن سخن گفتن‌اش هم می‌توان دید. کسی که سه سال گذشته را با ترجمه بیش از سه هزار صفحه از جین آستین و آیزایا برلین گذرانده باشد نباید چندان از پشت میزش تکان خورده باشد. این البته به معنی تأیید اسطوره مزخرف قدیمی نیست که: «اینا پول و پله دارن که می‌شینن سر اینجور کارها، وضعشون توپه رفیق، غم نون ندارن، نفسشون از جای گرم درمی‌آد...». دیروز رضایی صحت اسطوره‌ای دیگر را هم باطل کرد: «اینا عاشقن، اگه بدونین عشق چیه...»

او خودش بود، که تئوری مشخصی داشت و عمرش را بر سر به عمل درآوردنش قمار کرده بود تا دیگرانی صرفاً با خواندن آنچه او ترجمه کرده خوش باشند و لذت ببرند. می‌توانستی خستگی را از پس کلمات و خود دارش که با دقت انتخاب می‌کرد تشخیص دهی و پس از مدتها به خستگی‌ای بر بخوری که معطوف کاری ارزشمند شده و سربلند برآمده است.

به احترام و سپاس از او.

... و لوئیس بونوئل

allpower — Fri, 05 Oct 2007 23:16:18 GMT

... و لوئیس بونوئل

فدریکو به خاطر این کشته شد که شاعر بود. در آن روزگار در جبهه مقابل ما فریاد سر داده بودند: «مرگ بر احساس»... هنوز هم این اندیشه آزارم می‌دهد.

[آندره برتون به من می‌گفت:] «فیلسوفی که حرفش را نفهمم رجاله‌ای بیش نیست.» کاملاً با او هم‌عقیده‌ام، هر چند گاهی در فهمیدن خود برتون هم دچار مشکل می‌شوم.

روز بعد فریتس لانگ از من دعوت کرد که به دیدارش بروم... حالا من هفتاد و دو ساله شده بودم و لانگ هشتاد را پشت سر گذاشته بود. برای اولین بار همدیگر را می‌دیدم. پیش از ترک او - بر خلاف عادت دیرین‌ام - از او خواستم که عکسی به من تقدیم کند. با شگفتی عکسی برای من آورد و امضا کرد...

--- از متن کتاب

کتاب‌ای که فقط یک‌بار، پانزده سال پیش، با عنوان «با آخرین نفس‌هایم» (و عنوان فرعی «خاطرات بونوئل») چاپ شده بود، و در همه این سالها ممنوع بود، به صورت تدریجی در «رادیو زمانه» منتشر می‌شود. خبر خوشحال‌کننده‌ای است، برای من یا امثال من که این کتاب را نداریم، اما عاشق‌اش هستیم.

بونوئل بزرگ در آخرین ماه‌های زندگی‌اش همراه با ژان کلود کاریه سرگرم نوشتن خاطرات هشتاد ساله‌اش می‌شود تا کتابی خلق کند که نه فقط به آنها که همه فیلم‌هایش را دیده‌اند یا در فضای اروپای قاره‌ای در قرن بیستم نفس کشیده‌اند، بلکه برای من ایرانی پرت از همه‌جا هم جذاب و شورانگیز است.

استاد در این کتاب آنچنان مرزهای وقاحت و اخلاق، هنر و آشغال و احساست‌گری و تفرعن را خلط می‌کند که همه‌مان انگشت به دهن می‌مانیم از تجربه تازه‌ای که با خواندنش کسب کرده‌ایم. درست مثل تجربه دیدن سگ آندلسی، عصر طلایی، ملک‌الموت، زیبای روز، تریستانا و...

نثر شیوای علی امینی نجفی (مترجم‌ای دقیق و خوش‌سلیقه) که پیش از این کتاب‌هایی از هاول و درباره پازولینی و برشت از او دیده بودیم، نیاز به هیچ تمجیدی ندارد. ویراستار کتاب هم مرحوم محمدجعفر پوینده است – یادش گرامی.

بخش اول خاطرات بونوئل

واپسین راه

allpower — Thu, 21 Jun 2007 22:18:03 GMT

That’s final way for being together

نمی‌دانم بعدها به این مزخرفاتی که این روزها سر هم می‌کنیم می‌خندیم یا فقط خطوط چهرمان در هم می‌رود یا تصمیم می‌گیریم از بین ببریمشان – انگار که اصلاً وجود نداشته‌اند- یعنی همان کاری که امروز مجبوریم با گذشته بکنیم.

همیشه این‌طور بازی‌ها را دوست داشته‌ام. تا آنجا که به یاد دارم هیجان‌انگیزترین‌اش بازی ِ «بهترین ده فیلم عمر ما» بود که زمانی مجله فیلم ترتیب می‌داد – که اگر خودشان یادشان باشد سال آینده باید سومین دوره‌اش، پس از بیست سال، برگزار شود- آن شماره جلد بنفش مجله فیلم را یادم نمی‌رود؛ شماره 233، نوروز 1378. با یک سالی تأخیر از کهنه‌فروشی به 50 تومن خریدمش و پانصد روزی کنارم بود- هنوز هم گاهی برش می‌دارم و ورقی می‌زنم و فقط وقتی بی‌خیال می‌شوم که می‌بینم چند ساعتی گذشته و من نفهمیده‌ام.

یک نظرسنجی شیک و دقیق در آن شماره هست که تعدادی منتقد ایرانی بهترین فیلم‌های عمرشان را ردیف کرده‌اند. گاهی یادداشتی هم نوشته‌اند و گاهی نفس انتخاب را زیر سؤال برده‌اند. از پیرمردهایی مثل دکتر کاووسی و پرویز دوایی، تا جوانترها؛ در برابر این بازی/ وسوسه نمی‌توان مقاومت چندانی کرد. هر چه باشد در این دنیای شوخ و شنگ و باحال که کسی محل سگ به آدم نمی‌گذارد، در نهایت خودمان باید برای خودمان بازی جور کنیم تا خودشیفتگی هر دم فزاینده‌مان ارضاء شود.

بر این روال، «من»ای که اشکهای تلخ و ماسیده‌ام را با آستین‌های نخ‌نما پاک می‌کنم و از دور ضجه می‌زنم: «من هم بازی»، فرق زیادی با بازیگرانی ندارم که با حرارت مشغولند و البته با حرارتی بیشتر چهارچشمی اطراف را می‌پایند؛ به هر حال این بازی بدون تماشاگر مطلقاً بی‌معناست. همان‌طورکه «استریپ‌تیز یک نفره» بیش از یکی دو بار – آن هم در حضور شخص شخیص آینه- مزه نمی‌دهد. و البته طفره رفتن و به تمسخر گرفتن بازی هم نوع دیگری از جلوه فروشی است و نشانۀ این‌که «بچۀ خودشیفته» در تغییری «گرگور سامسا»یی به «پیرمرد خودشیفته» و جاسنگین تبدیل شده که از عمر حقیقی‌اش چیز زیادی باقی نیست. پس چه باید کرد؟ از من می‌پرسید، تمام این تناقضات را به خاطر بسپارید و مثل یک بچه معصوم – و ایضاً تخس – بپرید وسط بازی... «کی به کی‌یه؟»!

***

راستش با آن کشیش «ورکور»ی ِ ضدخاطرات هم عقیده‌ام که «آدم بزرگ وجود ندارد...» پس تأثیرگذاری آدمها منتفی است. آدمها جدا از ژست‌هایی که می‌گیرند – وطن‌پرستی، نوع‌دوستی، گذشت، عشق و... – همه درنهایت آدمند. فقط همین. ولی باور دارم که آنچه این آدمیان می‌توانند پدید آورند، قابلیت تأثیرگذاری، و حتی جاودانه شدن را دارد.

در این سالها آنقدر فیلم و کتاب و موسیقی و نمایش و مقاله و روزنامه دور و بر خودم پخش و پلا کرده‌ام که فکرهای بی‌اهمیتی مثل «یه زندگی نرمال و آبرومند» به مخیله‌ام هم نرسد. پس به نوعی زندگی‌ام شبیه آشغال جمع‌کن‌هایی است که دیگران از روی ترحم و تکبر نگاهشان می‌کنند – یا نمی‌کنند. اما با منطق آدورنو که «حقیقت را می‌توان تنها در میان ویرانه‌ها یافت» آنقدرها هم پرت نبوده‌ام و بی‌راه نرفته‌ام. مشکل اینجاست که حضرات «نرمال» چیزی بیشتر از چهار عمل اصلی - آن هم اغلب + - درک نمی‌کنند. آن‌ها با پدیده‌ای مثل انتگرال یا لگاریتم آشنا نیستند که درک کنند من صیاد «دُر»ام نه دَریوزه. اما چون تعداد این نئاندرتال‌ها بویژه در مملکت ما ∞ است، اغلب ناچار می‌شوم که هویت واقعی خودم را آشکار نکنم. با این مقدمه گفتن از تعلیق سیاهِ «شاهین مالت»، یا منطق هزارو یک شب‌ای «اشتیلر» چه فایده‌ای دارد؟ در مملکت‌ای که تو باید برای توجیح عمل سادۀ کتاب خواندن ساعت‌ها بحث کنی تا احمق حسابت نکنند، در نهایت ترجیح می دهی نقش احمق را بازی کنی و دم نزنی.

و راستی کدام تأثیرگذاری وقتی همه‌جا پر شده از خوراک مغذی ِ ساختِ دامپروری هالیوود و بیل گیتس و شرکا؟ البته آن طرف بام هم خبر چندانی نیست. زباله‌های روشنفکری مد روز (از کوئنتین تارانتینو و عباس کیارستمی تا آلن بدیو) و پست‌مدرنیست‌های وقیح و لاقید، آنقدر جا را برای هر چیز کوچک و اصیل و انسانی تنگ کرده‌اند که مثل تراویس بیکل مجبوری فقط آرزو کنی: «یه بارونی بیاد که تمام این کثافتو رو بشوره و ببره تو فاضلاب»، هر چند می‌دانی که از دست هیچ بارانی کاری ساخته نیست. پس من می‌مانم و همان تک صفحه‌ها، تک‌سکانس‌ها، چند خاطره محو و چند ملودی هنوز فراموش نشده. با همین‌هاست که هنوز میان مخروبه‌ها زنده‌ام. بین‌شان هم انتخاب ممکن نیست. من برای زندگی کردن، برای ادامه دادن، به همه این‌ها نیاز دارم، و این آخرین راهی است که سراغ دارم تا با چند دوست نازنین همچنان در کنار هم بمانیم...

***

لازم می‌بینم درباره یکی از اشاره‌های هادی توضیح بدهم؛ توجه به مترجم و انتخاب گزیده‌ای از کتاب‌ها جدا از اینکه می‌تواند حمل بر نوعی سلیقۀ مالیخولیایی باشد - «سلیقه»، همان دارایی حقیر هر احمق طبقه متوسطی- ریشه‌های اقتصادی هم دارد. از امانت گرفتن کتاب همیشه متنفر بوده‌ام – شاید چون کتابخانۀ ما از آن کتابدارهای فرشته‌پیکر و مه‌سیما نداشت – در نتیجه باید کتابها را می‌خریدم. اما با پولی که داشتم جای آزمایش و خطا نبود؛ تو محکوم بودی که بهترین‌ها را بخری- هنوز هم در کتابخانه‌ام هیچ کتاب «پرت»ای پیدا نمی‌شود. ولی خب که چی؟!

... همین و تمام

allpower — Thu, 12 Apr 2007 14:33:18 GMT

این وبلاگ از دید من تمام شده است. یکسال ادامه یافت و می بینم سنگین‌ترام اگر همینجا تمام اش کنم.

در فرصتی که دست داد بعضی از مطالب قبلی ام را دوباره خواندم: بی تعارف چرند بودند. جز مطالبی که از دیگران نقل کرده ام، هر چه در این وبلاگ آمده مزخرف محض است. دیدم حالا که دیگر در هیچ موردی توهمی نمانده بهتر است داس را خودم به دست بگیرم تا...

اما چیزی که به فکرم انداخت تمام اش کنم، چند سطری بود که دوستی در وبلاگش نوشته بود. از این بابت از او سپاسگذارم.

از هادی، مهدی، فرید، امین، بهزاد و دوست نادیده ام رضا، نویسنده وبلاگ برزخ عمیقاً سپاسگذارم. پس از این هم نوشته های فوق العاده شان را دنبال خواهم کرد. هفته پیش مطلع شدم دوستم سعید هم وبلاگنویس شده. سری زدم و لذت بردم. اطمینان به حضور او بی شک خداحافظی را برای من آسان تر خواهد کرد.

درباره یک نقد جدی ِ سرپایی

allpower — Thu, 29 Mar 2007 19:36:18 GMT

درباره یک نقد جدی ِ سرپایی

امروز به گفت و گویی برخوردم با رضا قاسمی در رادیو زمانه با عنوان: « نوروز؛ کلیشه‌ای که دوست ندارم». گپ ای کوتاه بود و قاسمی همچنان بر موضع قبلی اش استوار. هر کسی مقاله ها، یادداشت ها یا کتابهایش را پیش از این خوانده باشد حرف تازه ای نمی شنود، جز البته نوروز و سفره هفت سین و قیاس جالب با قبرستان. و این یعنی همان سندروم ایرانیستی کذایی [اقدام علیه امنیت ملی یا تشویش اذهان عمومی؟!]: چند هزار سال تاریخ و تمدن و سنن و آداب و ... که تا می شنوی نوستالژی ات راه می افتد و اشک در گوشه چشمانت حلقه می زند و زیر لبی به بغل دستی ات - هر که باشد- می گویی: «نمی خواهند بگذارند».

از مقدمه بحث و لحن گفت و گو به راحتی می توان دید، نویسنده/متفکری که در دو فضای فرهنگی گوناگون بالیده و دومی را با ارزش تر یافته ("تمام سرمایه من فردیت من است") نظر شخصی خود را درباره یک از سنن سرزمین مادری اش با صراحت بیان می کند. اما تأکید می کند: "ادعایی ندارم که حق با من است". پس همه چیز روشن است.

اگر بعد از خواندن چنین مطلب ای به صرافت افتادیم که پایش به عنوان مخالف یادگاری بگذاریم؛ احتمالاً باید اینگونه بنویسیم: من با نظر آقای قاسمی موافق نیستم، به اعتقاد من... و الی آخر.

اما نگاهی می اندازم به یک نظر نوشته شده بر این گفت و گو، از آن ِ آقای «ناقد»؛ آقای خسرو ناقد. اولین چیزی که که بعد از دیدن این نام به یادم آمد، مصاحبه ای بود با کارل پوپر که چند سال پیش با ترجمه او خوانده بودم. اما بعد که کل نظر را خواندم دیدم عجب تداعی بی جایی از آ ب در آمد. ایشان در ابتدا می نویسد:

آقای قاسمی! انسان ها، حتی آنان که بر «فرديت خود» پامی فشارند، بدون آيين و مناسک و مراسم و تشريفات (ritual/ceremony) نمی توانند زندگی کنند؛ چنان که جانوران هم! آيين و مناسک پديده ای همگانی در کنش ارتباطی متقابل با جهان پيرامون ماست و تنها خصلت مذهبی يا ملی ندارد بلکه در زندگی خصوصی ما هم جاری است. منظورم اين است که حتماً نبايد مختص مناسک مذهبی يا آيين های ملی باشد؛ همين روز و ساعت معينی رفتن و در کافه های پاريس نشستن و گپ زدن و احتمالاً نوشيدنی مشخصی نوشيدن، همين حتی هر روز صبحانه چيزی مشخص و معين خوردن، روزهای معينی حمام رفتن، وقت قدم زدن اغلب مسير خاصی را انتخاب کردن، کلمه و جمله ی معينی را در هنگام ديدار و وداع با دوستان بر زبان آوردن، در عشقبازی کمابيش رفتار يکسانی داشتن. همه ی اينها را نبايد «عادت» تصور کردن. نه، همه اينها ناخودآگاه تکرار است که آرامشی در آن نهفته است، نوعی آيين و مراسم و تشريفاتی است که هر کس برای خودش در پيش گرفته و در مواردی با ديگران اشتراکاتی دارد. حال اگر اين اشتراکات در سطح ملی و در فراينده تاريخی پديده ای همگانی شود، صورت آيينی ملی به خود می گيرد که حتماً و هميشه هم نبايد «شاد» باشد.

قاسمی می گوید نوروز برای من، در جهانی که من زندگی می کنم، در «کنش ارتباطی متقابل» ام با آدمهایی که دور و برم هستند کلیشه ای شده است. در زیست – جهان من وضع اینگونه است: "یکی از مشکلاتش، دراین روزها، جواب دادن به تبریک‌های مختلف سال جدید است؛ و این که دلش می‌خواهد جوابش به این تبریکات کلیشه‌ای نباشد" آیا فقط قاسمی در این روزها به چنین مشکلی بر می خورد یا تجربه مشترک بسیاری از ماست، که جان می دهد برای نوشتن یک نیمچه درام ابزورد به سبک «آوازه خوان طاس» مثلاً. بگذریم.

اولا به هم چسباندن ceremony و ritual خود جای بحث دارد. بعد هم جای تعجب دارد که ایشان به "تکرار" Repetition اشاره می کنند و تلویحا می گویند که این امور تکراری هم خود نوعی مناسک و آئین است [هست؟ آیا هر امر تکراری نوعی آئین است؟ ایشان مدخل های ویکی پدیا را مطالعه کرده اند؟] و بعد می گویند که: "همه اینها را نباید «عادت» تصور کردن." [تکلیف ما با این جملات متناقض چیست؟ و اصلاً کسی حرفی از عادت زده؟ منظور ایشان از عادت همان کلیشه است؟ یا ایشان از مفاهیم جا افتاده به شکل دلبخواهی استفاده می کنند؟]

به هر حال درک این پاراگراف مستلزم حدس زدن مقصود ایشان از واژگان ای است که استفاده کرده اند و این امر توانایی متافیزیکی خاصی می طلبد که از توان ِ من خواننده خارج است.

اما در ادمه آقای ناقد بالاخره رفته اند سر اصل مطلب:

"از اين رو به گمانم عبث است که کسی با سلاح «فرديت گرايی» بخواهد به مقابله با آيين ها و مناسک و مراسم و تشريفات برخيزد و تصور کند که از اين طريق توانسته است «فرديت» خود را به اثبات برساند يا به رخ ديگران بکشد."

«ازاین رو»یش که زائد است، چرا که ایشان غیر از نوشتن چند جمله متناقض و به رخ کشیدن عباراتی چون «کنش ارتباطی متقابل» چیزی نگفته اند که بشود نتیجه ای از آن گرفت. ادامه جمله، از عبارت «به گمانم» به بعد، صاف و پوست کنده کل نظر ایشان است درباره گفت‌وگوی آقای قاسمی، یعنی آنچه باید در نهایت ایجاز می‌نوشتند و تمام می کردند. به هر حال این نظر شخصی ایشان است و اگر می خواهند به صورت نظریه ای فراگیر ارائه‌اش دهند، طوری که به درد همه انسانها و البته «جانوران» بخورد، باید تلاش و دقت بیشتری به خرج دهند و حداقل یکبار متن نوشته شان را دوباره بخوانند. اما ادامه اش را بخوانید:

"به هر حال، اگر فرصت کرديد و اگر به زبانهای انگليسی، آلمانی يا فرانسوی مسلط ايد پيشنهاد می کنم که حداقل به ويکيپديا مراجعه کنيد و هم اشارات آنجا را در مورد ritual ببينيد و هم دو سه کتاب مرجعی را که در آنجا در اين باره فهرست شده است تهيه کنيد و بخوانيد."

سالها پیش خسرو دهقان در نقد فیلم دونده صراحتاً امیر نادری را به کتابفروشی های روبروی دانشگاه حواله داده بود، تا دیگر وقت مردم را با این جور فیلم ها نگیرد. امروز بعد از گذشت بیش از دو دهه می بینیم همان آش است و ... هنوز گمان می کنیم کتاب خواندن (اینجا احتمالا یعنی: کتابهایی که من خوانده‌ام) یگانه منبع و شرط لازم و کافی معرفت است و به محض خواندنش تمام دانش کائنات بی هیچ مشکلی به ما منتقل می شود و تمام. [و احتمالا به همین دلیل هم هست که هر تازه از راه رسیده ای می خواهد آستین بالا بزند و «این معضل کتابخوانی» ایرانیان را یکبار برای همیشه حل کند، تا همه چیز درست شود و برود پی کارش.] من با عقل ناقص خود درک نمی کنم که چگونه ممکن است آقای قاسمی مثلاً با خواندن مدخل Ritual در ویکی‌پدیا نظرشان عوض شود و دست از قهر بردارد و بیاید سر سفره هفت سین بنشیند؟ البته بعد از اشاره ایشان به «اگر به زبانهای انگليسی، آلمانی يا فرانسوی مسلط ايد» می‌بینیم اصلا قضیه چیز دیگری است و آنهمه صغرا کبرا چیدن قرار است به یک بامزگی ختم شود: "و دو سه کتاب مرجعی را که در آنجا در اين باره فهرست شده است تهيه کنيد و بخوانيد" و من الله توفیق! بله، قضیه کاملا به شخص آقای قاسمی مربوط است. باید یک بز چموش به گله برگردد، همین.

اینجا بود که دوباره یاد پوپر مرحوم افتادم و آن همه داد و قال در عرصه اندیشه که بابا دست بردارید از روانشناس بازی! وقتی نظری از آقای الف صادر می شود، آقای الف نه مغرض است، نه عامل اجنبی است، نه کند ذهن یا روشنفکرنمای جاسنگین؛ به فرض که همه اینها هم باشد، آن نظر به محض صدور دیگر متعلق به جهان 3 است [بخوانید: از آقای الف مستقل است] و حال باید «نقادی» اش کرد، و عمل نقد هم استثنا و تبصره ندارد؛ نظر آقای الف، محتوای اسطوره ای سنتها و رسوم یک ملت و البته نظر آقای ناقد (یعنی همان جمله بعد از «به گمانم») همه مشمول این نقادی اند.

در این میان حاجت به کتاب و دایره المعارف هم می افتد البته. اما نه فقط برای خواندن؛ برای اندیشیدن، نقادی آنچه که خوانده ایم و پس از آن درونی کردن خوانده ها و اندیشه هایمان. همین جاست که لنگ می‌زنیم. کسی که سنگ پوپر و کانت را به سینه می زند اینگونه «نقادی» می کند، وای به حال دیگران [«گفتمان» سروش و جهانبگلو را که یادتان هست؟]

از بقیه اظهارنظرها چیزی نمی گویم که گفتن ندارد. اما یک مورد انگار در این میانه به کل فراموش شده؛ زمانی که قاسمی می‌گوید: "ادعایی ندارم که حق با من است و درست فکر می‌کنم. اما وقتی می‌دانم ریشه‌ی این آیین‌ها و مراسم از کجاست، نمی‌توانم با واقعیت‌ها روبه‌رو نشوم و خودم را فریب دهم."

در تمامی نظرات ِِ – اغلب مخالف – ای که پای آن صفحه درج شده، همه رندانه این عبارت را نادیده گرفته اند و همه چیز را به سکوت برگزار کرده اند. البته این هم سنتی ریشه دار [به قدمت نوروز؟] است در میان ما. سنتی که امثال قاسمی جلویش سینه سپر کرده اند:

"این کار ساده‌ای نیست؛ چون به‌شدت احساس تنهایی و بی‌پناهی می‌کند و باید بلد باشد به این تنهایی جواب دهد و او این روش را یاد گرفته است"

بزرگترین هنرمندانی که می شناسم بزرگترین ناقدان سرزمین خود، مردم خود و همین Ritual کذایی بوده اند. حاجت به اسم بردن هم نیست چون می شود چند صفجه اسم قطار کرد. فقط محض نمونه: امروز کارلوس فوئنتس یکی از Icon های کشور مکزیک به شمار می رود؛ مایه فخر و فضل مردم آن سرزمین. و اگر فوئنتس ایرانی بود چه بلایی سرش می آمد؟ در چند سالگی کلک اش را می کندند؟ (توسط پوپولاس [بخوانید: عوام الناس] یا حکومت؟ مگر فرقی هم می‌کند؟) یا با این شرایط اصلاً به سرش می زد که نویسنده شود؟

کار هنرمند آفرینش واقعیت ای تازه است یا بازتولید واقعیت های موجود؟ و برای آفرینش واقعیت ای تازه، مگر نباید از نقادی – حتی بی رحمانه‌ی- وضع موجود آغاز کرد؟ نوروز و دیگر سنت های رنگارنگمان جزئی از وضع موجود نیست؟ آیا تفکیک بخش تاریخی نوروز (همین Ritual عزیزان) و بخش طبیعی آن (آغاز بهار، نو شدن زمین) گناهی تا این حد بزرگ است که برای بعضی تبدیل به یک مسئله ناموسی شده؟ و آیا آن بخش تاریخی نیازمند تبارشناسی نیست؟ اینجاست که یک جمله آشنا به گوش می رسد: «حتی اگر همه این حرفها درست باشد، در شرایط حساس فعلی باید سکوت کرد.»

فاتحه مع الصلوات!

به همین سادگی!

allpower — Fri, 02 Mar 2007 13:37:18 GMT

... روبروی من خواهی نشست

اما مرا نخواهی دید

و به مه ای دوردست

لبخند خواهی زد.

بهاران

تو را از من می گیرد

و به جایی ناشناخته می برد

شاید دیگر

یک بار نیز به عقب بازنگردی

[تا مرا ببینی]

تو محو خواهی شد

زیر باران

[به همین سادگی!]

ناظم حکمت

«یک کاسه عسل»

ترجمه رسول یونان

صفحه 54

دونده استقامت

allpower — Thu, 15 Feb 2007 22:28:18 GMT

درباره تنهایی دونده استقامت

حکایت نام این وبلاگ را می خواستم در همان پست اول بنویسم. حکایتی که باید گفته می شد، چون حدس می زدم کمتر کسی – از همان چند نفری که احتمالاً هر از چندگاهی از سر جنون یا تصادف، گذارشان به اینجا می افتاد- فیلم تونی ریچاردسون را دیده باشد.

می پذیرم با شنیدن عنوان " تنهایی دونده استقامت" تعینات حماسی اولین چیزی است که به ذهن نزدیک می شود: مبارزه تا آخرین نفس، دوام در عین بی اعتنایی، تک رو بودن در عین خواست ِ پذیرفته شدن...

اما فیلم ریچاردسون - که کاملاً تصادفی به یادش افتادم - چنین باری ندارد. "تنهایی..." بیشتر درباره پذیرش شکست است، حتی پیش از آنکه رخ دهد. ستایشی گرم از نفرت است و ناممکن بودن موفقیت و به تصویر کشیدن دلزدگی از جهانی که تمام جادویش زایل شده و حرف تازه ای برای گفتن ندارد، اما با پرحرفی و تکرار همان مزخرفات گذشته می خواهد حفرۀ تاریک را که هر ثانیه بر شعاعش افزوده می‌شود را بپوشاند.

"تنهایی..." درباره جوانی است که به دارالتأدیب می رود. مارتن می دود و امید اول بازی بزرگ. مسابقه آغاز می شود و او به راه می افتد. در طی مسیر امکان فرار فراهم است اما او به راهش ادامه می‌دهد، در حالی که خاطرات سیاهش را به یاد می آورد و روزهایش را یک به یک مرور می کند. اما به راستی به کجا برود؟ [هجو تمام عیار ژانر Prison و هرگونه اندیشۀ خوش‌خیالانه / سوداگرانۀ رهایی.]

دونده سرانجام به خط پایان نزدیک می شود، با فاصله ای بسیار از رقیبان؛ اما در چند قدمی ِ «موفقیت» می‌ایستد و با سرخوشی به نظاره می نشیند که؛ چگونه بازندگان حقیقی، برندگان واقعی اند. [تخطی از قواعد بازی هرگز نتوانسته است ماهیت بازی را به پرسش بکشد. دونده استقامت هوشمندانه مسیر از پیش نگاشته را طی می کند تا در نقطه ارگاسم کنار بکشد، «نفی» تنها در این لحظه است که می‌تواند بازی را به تمامی ویران کند.]

یاسمین لوی

allpower — Thu, 25 Jan 2007 21:25:18 GMT

... و یاسمین لوی

در هفته ای که گذشت، صدایی تازه توانست معنای تازه ای برای شرایط سخت و غیرانسانی کنونی فراهم آورد: یاسمینا لوی. شرح حالش را در وبلاگ یک اسرائیلیِ ایرانی تبار دیدم، همراه با دو آهنگ وصف ناشدنی. حتماً بشنویدش، گرچه می‌دانم لذت شنیدن این موسیقی تازه برای من بیشتر به خاطر معانی ضمنی اش بود، تا صورت آشکارش. و سلیقه ای که یا با «بنیامین» و «کامبیزِ گوگوش» شکل گرفته، یا تنها معیار عقلِ سلیمی اش میزان چه چه زدن و کش آمدن حنجرۀ شخص خواننده است از این صدای تازه خوشش نخواهد آمد.

در یکی دو سال گذشته [که از سر اتفاق با دوران این دلقک رقت انگیز همراه شد] به هر طرف که نگاه انداختم، مهمترین اشخاصی که دیدم یا یهودی بوده اند، یا ریشه‌های یهودی داشته اند؛ از اسپینوزا تا والتر بنیامین تا آدورنو و هورکهایمر و هانا آرنت و آیزایا برلین، تا پوپر و لاکاتوش و نوربرت الیاس و زیمل و زیگموند بومان، تا کافکا و آریل دورفمن و پولانسکی و مارتین بوبر و روزنتسوایک - این فهرست را تا چند صفحه می شود ادامه داد.

هانا آرنت در کتابی که درباره «رائل فارنهاگن» نوشت، او را چنین توصیف می کند: «نزدیکترین دوستم، هر چند بیش از صد سال است که چشم از جهان فرو بسته است.» انگیزۀ آرنت از نوشتن این کتاب همدلی با وضع اجتماعی و روانی رائل بود و نتیجۀ اضطراب ها و حساسیت های خود آرنت، نسبت به «یهودی بودن» و «رمانتیک بودن» در جامعه ای که برخورد آن نسبت به این دو خصوصیت در بهترین حالت مبهم است. رائل فارنهاگن زنی یهودی بود که در برلین اوایل قرن نوزدهم محفلی ادبی را اداره می کرد که پذیرای بسیاری از چهره های مشهور بود. رائل و همسرش اگرچه در زندگی به موفقیت هایی دست یافتند، اما «بورژوازی آنان را نپذیرفت و اشراف از آنان فاصله گرفتند». در نتیجه خودشناسی رائل با درد و رنج توأم شد، اما به عمق رسید. جدایی خود را از «عوامِ نادان» پذیرفت، سراغ آثار سن سیمون رفت و زبان عبری را دوباره کشف کرد. آرنت می نویسد: «نتیجه ای که برای او حاصل شد آن بود که "مطرودان" علاوه بر آنکه "حقایق راستین" را بهتر و بیشتر احساس می کنند، در بسیاری زمینه ها از نوکیسگان حقیقت بیشتری دارند.» خود رائل در نامه ای، گفته ای از گوته را نقل کرده بود: «تنها بردگانی که در کشتی ها بیگاری می کنند حال و روز هم را در می یابند.»

چندی پیش دوستی تعریف می کرد که چگونه یکی از هم قبیله ای های محترم اش، فرد رندی از قبیلۀ مقابل را که گویا در روزنامه ای محلی ادعا کرده بود «اینها ریشه های یهودی دارند» چنان زیر اخیه کشیده که طرفه به غلط کردم افتاده. ضمن توصیفات دوستم و در حالی که برق افتخاری موهوم را در چشمانش می دیدم بی اختیار به یاد سرنوشت تراژیک قومی افتادم که حتی «نام»اش در ردۀ دشنام های رایج تلقی می شود. دوستم که در طلب تأیید ضمنی، حرفش را تمام کرد فقط با نگاه حیرتزده من مواجه شد. آرام گفتم: «فکر می کنم با عکس این قضیه اتفاق می افتاد» و بحث را عوض کردم. بله، آبروی یهودی ها به دلیل این انتساب رفته بود و نه بر عکس.

فعلاً در زمینه یهودی ستیزی، ناسیونالیسم آبکی ایرانی و دین خوییِ ریاکارانۀ خاورمیانه ای آنچنان هم قسم اند که تا اطلاع ثانوی کاری از دست کسی برنخواهد آمد. ادوارد سعیدِ مرحوم زمانی کوشید با برگزاری کنسرت های موسیقی مشترک با هنرمندان یهودی، کمی بر روی هموطنان «زیرِ بار نرو» و خیره سر اش تأثیر بگذارد. اما حساب این را نکرده بود که با ملتی با سطح سلیقۀ موسیقیایی زیر صفر طرف است که فقط نعره های آخوند و مُفتی را می فهمد و یحتمل چمدان های پر از پولی که از ایران می رسد، بیش از هر چیز تحت تأثیر قرارش می دهد. صورتبندی این مسئله خاص در آینده نیز نیازمند نوعی از تیزبینی است که نه ادوارد سعید فلسطینی و نه برنارد لوئیس یهودی تبار دارایش نبوده اند. فعلاً صدای یاسمین لوی را بشنوید تا حس کنید، تاریخی را که بیقراری بود.

فهرست

allpower — Wed, 17 Jan 2007 04:06:43 GMT

ترجمه های خوب، از کلاسیک های ادبیات جهان

یک فهرست ِ سردستی

فاجعه ترجمه های سریالی و گاه یک شبه از نویسندگان بزرگ تاریخ ادبیات به صورت یکی از عادات فرهنگی ما درآمده است. وجود خزعبلاتی که اسم استادانی چون استندال، داستایوسکی، فاکنر، بوتزاتی، اورول، گرین، بل، کوندرا، مارکز و... را برخود دارد گاه تن آدم را بدجوری می لرزاند.

این فهرست در شرایطی تهیه می شود که وضعیت ترجمۀ آثار ادبی همچنان به کابوس می ماند. اینها فقط صد و چند ترجمه خوب اند.

غالب همین ترجمه های خوب هم با مقادیر نامعلومی حذف و جرح به چاپ رسیده اند. درصد زیادی از این آثار نایاب اند یا مجوز انتشار ندارند یا به دلیل درگذشت مترجم هیچ ناشری حوصله چک و چانه زدن با ورثه را ندارد. حجم انبوه ترجمه های معیوب و پیزری به حدی است که عملاً این صد و اندی ترجمه خوب کم کم به فراموشی سپرده می شود. تعجبی هم ندارد؛ این روزها کمتر خواننده ای خوب را از بد تشخیص می دهد یا می خواهد که بدهد و بخصوص راحت تر است ترجمه مترجمی را بخواند که فارسی را به بدی خودش حرف می زند و می نویسد.

این فهرست را برای هادی رضایی نازنین تنظیم کرده بودم؛ امیدوارم بدقولی ها و بداقبالی هایم آنچنان ناراحتش نکرده باشد. حال این گوی و این هم میدان.

س.ک.

آنا کارنینا (لئو تالستوی) ترجمه سروش حبیبی

آئورا (کارلوس فوئنتس) ترجمه عبدالله کوثری

آدم اول (آلبر کامو) ترجمه منوچهر بدیعی

آبروی از دست رفته کاترینا بلوم (هاینریش بل) ترجمه شریف لنکرانی

آدم کجا بودی؟ (هاینریش بل) ترجمه ناتالی چوبینه

آزادی یا مرگ (نیکوس کازانتاکیس) ترجمه محمد قاضی

آخرین وسوسه مسیح (نیکوس کازانتاکیس) ترجمه صالح حسینی

الف

امید (آندره مالرو) ترجمه رضا سیدحسینی

اعتماد (آریل دورفمان) ترجمه عبدالله کوثری

ابله (فئودور داستایوسکی) ترجمه سروش حبیبی

انفجار در کلیسای جامع (آلخو کارپانتیه) ترجمه سروش حبیبی

اگر شبی از شبهای زمستان مسافری... (ایتالو کالوینو) ترجمه لیلی گلستان

انتظارات بزرگ (چارلز دیکنز) ترجمه ابراهیم یونسی

اوژنی گرانده (انوره دو بالزاک) ترجمه عبدالله توکل

اولیس (جیمز جویس) ترجمه منوچهر بدیعی

امریکایی آرام (گراهام گرین) ترجمه عزت الله فولادوند

از چشم غربی (جوزف کنراد) ترجمه احمد میرعلایی

بابا گوریو (انورو دو بالزاک) ترجمه م.ا. به آذین

بارون درخت نشین (ایتالو کالوینو) ترجمه مهدی سحابی

بازار خودفروشی (ویلیام ثکری) ترجمه منوچهر بدیعی

بازگشت بومی (تامس هاردی) ترجمه ابراهیم یونسی

بازمانده روز (کوزوئو ایشی گورو) ترجمه نجف دریابندری

بانوی دریاچه (ریموند چندلر) ترجمه کاوه میرعباسی

ببیت (سینکلر لوئیس) ترجمه منوچهر بدیعی

بچه های نیمه شب (سلمان رشدی) ترجمه مهدی سحابی

برادران کارامازوف (فئودور داستایوسکی) ترجمه صالح حسینی

بیوه ها (آریل دورفمان) ترجمه رضا سیدحسینی

بیابان تاتارها (دینو بوتزاتی) ترجمه سروش حبیبی

بیگانه (آلبر کامو) ترجمه امیرجلال الدین اعلم

بودنبروک ها (توماس مان) ترجمه علی اصغر حداد

بیلی باد (هرمان ملویل) ترجمه احمد میرعلایی

به یاد کاتالونیا (جورج اورول) ترجمه عزت الله فولادوند

بیلی بتگیت (ای. ال. دکتروف) ترجمه نجف دریابندری

پدرو پارامو (خوان رولفو) ترجمه احمد گلشیری

پدران و پسران (ایوان تورگنیف) ترجمه مهری آهی

پوست انداختن (کارلوس فوئنتس) ترجمه عبدالله کوثری

پیرمرد و دریا (ارنست همینگوی) ترجمه نجف دریابندری

تونیو کروگر (توماس مان) ترجمه رضا سیدحسینی

تس دو برویل (تامس هاردی) ترجمه ابراهیم یونسی

جاده تنباکو (ارسکین کادول) ترجمه رضا سیدحسینی

جان شیفته (رومن رولان) ترجمه م.ا. به آذین

جان کلام (گراهام گرین) ترجمه پرتو اشراق

جنگ و صلح (لئو تالستوی) ترجمه سروش حبیبی

جنگ آخر زمان (ماریو بارگاس یوسا) ترجمه عبدالله کوثری

جنایت و مکافات (فئودور داستایوسکی) ترجمه مهری آهی

جن زدگان (فئودور داستایوسکی) ترجمه سروش حبیبی

جود گمنام (تامس هاردی) ترجمه ابراهیم یونسی

چرم ساغری (انورو دو بالزاک) ترجمه م.ا. به آذین

چشم های بازمانده در گور (میگل آنخل آستوریاس) ترجمه سروش حبیبی

چهره هنرمند در جوانی (جیمز جویس) ترجمه منوچهر بدیعی

خاطرات پس از مرگ براس کوباس (ماشادو دآسیس) ترجمه عبدالله کوثری

خانواده تیبو (روژه مارتن دوگار) ترجمه ابولحسن نجفی

خانواده من و باقی حیوانات (جرارد دارل) ترجمه گلی امامی

خانه بی حفاظ (هاینریش بل) ترجمه ناتالی چوبینه

خانه قانون زده (چارلز دیکنز) ترجمه ابراهیم یونسی

خداحافظ گاری کوپر (رومن گاری) ترجمه سروش حبیبی

خشم و هیاهو (ویلیام فاکنر) ترجمه صالح حسینی

خوشه های خشم (جان اشتین بک) ترجمه شاهرخ مسکوب

داستان دو شهر (چارلز دیکنز) ترجمه ابراهیم یونسی

دنیا پرفکتا (بنیتو پرث گالدوس) ترجمه کاوه میرعباسی

دنیای قشنگ نو (آلدوس هاکسلی) ترجمه سعید حمیدیان

دور از مردمان شوریده (تامس هاردی) ترجمه ابراهیم یونسی

دل تاریکی (جوزف کنراد) ترجمه صالح حسینی

رگتایم (ای. ال. دکتروف) ترجمه نجف دریابندری

زندگی در پیش رو (رومن گاری) ترجمه لیلی گلستان

زنده ام که روایت کنم (گابریل گارسیا مارکز) ترجمه کاوه میرعباسی

زمین انسانها (آنتوان سنت اگزوپری) ترجمه سروش حبیبی

زیردست (هاینریش مان) ترجمه محمود حدادی

زوربای یونانی (نیکوس کازانتاکیس) ترجمه محمد قاضی

ژان کریستف (رومن رولان) ترجمه م.ا. به آذین

ژان باروا (روژه مارتن دوگار) ترجمه منوچهر بدیعی

ژرمینال (امیل زولا) ترجمه سروش حبیبی

ژان دوفلورت (مارسل پانیول) ترجمه سروش حبیبی

سالامبو (گوستاو فلوبر) ترجمه احمد سمیعی (گیلانی)

سرنوشت بشر (آندره مالرو) ترجمه سیروس ذکاء

سوربز (ماریو بارگاس یوسا) ترجمه عبدالله کوثری

سر هیدرا (کارلوس فوئنتس) ترجمه کاوه میرعباسی

سگ سفید (رومن گاری) ترجمه سروش حبیبی

سقوط (آلبر کامو) ترجمه شورانگیز فرخ

سیمای زنی در میان جمع (هاینریش بل) ترجمه مرتضی کلانتریان

شیدایی لل و. اشتاین (مارگریت دوراس) ترجمه قاسم روبین

شازده کوچولو (آنتوان سنت اگزوپری) ترجمه ابولحسن نجفی

صد سال تنهایی (گابریل گارسیا مارکز) ترجمه بهمن فرزانه

ضدخاطرات (آندره مالرو) ترجمه ابولحسن نجفی – رضا سیدحسینی

طاعون (آلبر کامو) ترجمه رضا سیدحسینی

طبل حلبی (گونتر گراس) ترجمه سروش حبیبی

عامل انسانی (گراهام گرین) ترجمه احمد میرعلایی

عقاید یک دلقک (هاینریش بل) ترجمه شریف لنکرانی

فاتحان (آندره مالرو) ترجمه سیروس ذکاء

فرشته آبی (هاینریش مان) ترجمه محمود حدادی

قاضی و جلادش (فریدریش دورنمات) ترجمه محمود حسینی زاد

قول (فریدریش دورنمات) ترجمه عزت الله فولادوند

کنسول افتخاری (گراهام گرین) ترجمه احمد میرعلایی

کوه جادو (توماس مان) ترجمه حسن نکوروح

کیفر آتش (الیاس کانتی) ترجمه سروش حبیبی

گفت و گو در کاتدرال (ماریو بارگاس یوسا) ترجمه عبدالله کوثری

گرینگوی پیر (کارلوس فوئنتس) ترجمه عبدالله کوثری

گتسبی بزرگ (اسکات فیتزجرالد) ترجمه کریم امامی

گردابی چنین هایل (جین ریس) ترجمه گلی امامی

گزارش یک مرگ (گابریل گارسیا مارکز) ترجمه لیلی گلستان

گور به گور (ویلیام فاکنر) ترجمه نجف دریابندری

لرد جیم (جوزف کنراد) ترجمه صالح حسینی

مرگ در آند (ماریو بارگاس یوسا) ترجمه عبدالله کوثری

مرگ در ونیز (توماس مان) ترجمه حسن نکوروح

مرگ قسطی (لوئی فردینان سلین) ترجمه مهدی سحابی

مرگ آرتمیو کروز (کارلوس فوئنتس) ترجمه مهدی سحابی

مدراتو کانتابیله (مارگریت دوراس) ترجمه رضا سیدحسینی

مردی با کبوتر (رومن گاری) ترجمه لیلی گلستان

میدان ایتالیا (آنتونیو تابوکی) ترجمه سروش حبیبی

موش و گربه (گونتر گراس) ترجمه کامران فانی

موبی دیک (هرمان ملویل) ترجمه پرویز داریوش

مسیح بازمصلوب (نیکوس کازانتاکیس) ترجمه محمد قاضی

مقلدها (گراهام گرین) ترجمه محمدعلی سپانلو

نفرین ابدی بر خواننده این برگها (مانوئل پوئیگ) ترجمه احمد گلشیری

نایب کنسول (مارگریت دوراس) ترجمه قاسم روبین

نادیا (آندره برتون) ترجمه کاوه میرعباسی

نازارین (بنیتو پرث گالدوس) ترجمه کاوه میرعباسی

وداع با اسلحه (ارنست همینگوی) ترجمه نجف دریابندری

هواردز اند (ادوارد مورگان فارستر) ترجمه احمد میرعلایی

یعقوب کذاب (یورک بکر) ترجمه علی اصغر حداد

یک جفت چشم آبی (تامس هاردی) ترجمه ابراهیم یونسی